پس چون اين لشكر مضاف حشم چنگيز خان گشت روى به گرفتن اقاليم آورد و چون ختا و ختن مجاور بلاد ايشان بود از آن اقليم برگرفتند و لشكر به ختا كشيد . خان ختا را « التون خان » گفتندى . چون آوازهء تسلط چنگيز خان بشنيد لشكر گرد كرد و به حرب پيش آمد چندان بس بود كه پيشرو لشكر چنگيز خان برسيد در حال مقهور و منكوب گشت چنان كه از بنى آدم در آن بلاد ديار نماند به جز كسانى كه ايشان را به حشر رانده بودند . و چون ختا مستخلص شد روى به طرف بلاد ايغور نهاد و بلاد ايغور ، شهر - هاى كاشغر است و امروز آن را « بيش باليق » گويند و هركس كه در آن بلاد خان باشد او را به لفظ ايغورى آيدىقت « 3 » [ خوانند ] و نام آن آيدىقت كه در آن روزگار بود يارجوق بود و او محكوم قراختاى بود و قراختاى اسمى است كه شامل است بر اسماء خانان يعنى هركس كه بر جملهء تركستان و بر سر همهء خانان حاكم باشد گويند قراختا شد . و قراختا در تركستان به مثابت خليفه بوده با سلاطين زمان . و چون ايغوران آوازهء جهانگيرى و دولت بيدار چنگيز خان بشنيدند ناگاه از طاعت قراختا بيرون آمدند و ايلچيان قراختا [ را ] كه به مطالبت مال قرارى آمده بودند بكشتند و پيغام و رسولان فرستادند به خدمت شاه جهانگشاى و اظهار ايلى كردند . شاه فرمود تا پايزه و يرليغ فرستادند و آيدىقتى بر يارجوق مقرر داشت و تا زمان عهد مبارك منكوقاآن بر او و بر اولاد او بماند . پس در عهد منكوقاآن بلابتكچى كه يكى بود از امرا و بتكچيان ، به اسم شحنگى بدان بلاد نامزد شد . چون او موافق دين محمدى نبود و همان دين ايغورى داشت با آيدى قت متفق گشت بر آن كه هرچند مسلمانان كه در شهر بيش‌باليق باشند بقتل آورند . چون قاعدهء ممهد است كه هركسى كه قصد دين حنيف محمدى كند البته به حكم وَ لا يَحِيقُ الْمَكْرُ السَّيِّئُ إِلَّا بِأَهْلِهِ « 4 » شر آن قصد به اهل وى بازگردد . و اين معنى بر رأى جهان آراى منكوقاآن عرضه داشتند روا نداشت كه خون پنجاه هزار مسلمان ريخته شود به ناحق ، فرمان داد تا آيدىقت را با قوم و تبع او كه پنجاه شصت هزار خلق بودند روز جمعه ، كه ميعاد ايشان بود كه مسلمانان را بقتل آوردندى ، بلابتكچى را بند كرده پيش تخت آوردند بر گناه مقر آمد . فرمان شد تا بكشند . چون در آن روز

--> ( 3 ) . در نسخهء د : « يدىقورت » . ( 4 ) . آيهء 43 سورهء مباركهء فاطر .